آشنایی با کنترل ترافیک هوایی – ۱

آشنایی با کنترل ترافیک هوایی – ۱

Air Traffic Management

تاریخچه

از سال ۱۹۴۱ میلادی، به دلیل افزایش پروازها و به منظور نظارت بر عملیات هواپیماها و ایجاد قوانین و مقرراتی جهت استفاده کنندگان از فرودگاهها، جلوگیری از برخورد آنها به یکدیگر، راهنمایی خلبانان در فرودگاهها و راههای هوایی، امر مراقبت و مدیریت پرواز به صورت یکی از حرفه های تخصصی در آمد. همانگونه که قبلا ذکر شد پس از عقد پیمان نامه شیکاگو در سال ۱۹۴۴ مقررات و استانداردهایی جهت اداره و کنترل پروازها در قالب نشریات خاص این رشته به نام ضمائم Annexes تدوین و در اختیار کشورهای متعاهد قرار داده شد. در این مبحث مختصرا در مورد اهداف و روش کار این حرفه توضیح داده خواهد شد.

اهداف و وظایف مراقبت پرواز

بر طبق مقررات انکس ۱۱ ایکائو اهداف مراقبت پرواز به شرح زیر می باشد:

الف – جلوگیری از برخورد هواپیماها در فضای کنترل شده

ب – جلوگیری از برخورد هواپیماها و موانع در اطراف فرودگاهها، باند پروازی و مسیرهای خزش

پ – تسریع و ایجاد نظم در جریان پروازها

ت – ارائه اطلاعات مفید و مورد نیاز خلبانان در جهت سلامت و بی خطری پرواز

ث – آگاه نمودن واحدهای ذیربط از هواپیمایی که در حالات مختلف اضطراری قرار دارد و کمک به ارگان های مربوطه در مورد اطلاع رسانی به مراکز تجسس و نجات در صورت بروز سانحه

جهت انجام اهداف فوق، واحدهای مختلف مراقبت پرواز به کمک وسایل ارتباطی رادیویی و ناوبری با خلبانان، در فرودگاه و راههای هوایی تعیین شده کشور، در تماس دائم بوده و با استفاده از استانداردها و مقررات بین المللی خاص در جهت راهنمایی و هدایت هواپیماها مسیر و ارتفاع پرواز را تعیین تا با یکدیگر تصادم ننمایند. ضمنا اطلاعات مفید و لازم هوانوردی را جهت انجام پروازی مطمئن در اختیار خلبانان قرار می دهند.

این حرفه و تخصص نیازمند آموزش لازم، دانش تخصصی مطلوب، شناخت کافی، سرعت عمل و دقت است. بدین صورت که در هر لحظه کار کنترل پرواز، رویداد و وضعیت تازه ای به وقوع می پیوندد و کنترلر کارآمد و ذیصلاح مراقبت پرواز باید راه حل دقیقی، دور از هر گونه اشتباه و مقرون به صرفه، برای این رویداد بیابد.

حساسیت و ویژگی مراقبت پرواز

در تمام مراحل پرواز یعنی از زمان روشن کردن موتور هواپیما در فرودگاه مبداء تا لحظه خاموش کردن آن در فرودگاه مقصد، هواپیماها بخصوص در پرواز های IFR تحت کنترل لحظه به لحظه یکی از واحدهای مراقبت پرواز می باشند. این کنترل بر اساس مقررات و ضوابط بین المللی با هوشیاری، دقت و سرعت عمل اجرا می گردد. سرعت عمل و عدم اشتباه یکی از ویژگی های حرفه مراقبت پرواز می باشد.

بر اساس تحقیقاتی که سازمان جهانی کار از حرفه ها و تخصصهای فنی دشوار و دقیق در سطح بین المللی، طی ۷ سال مطالعه و بررسی های شغلی پرداخته و این تخصص را در دیدگاههای مختلف مانند پذیرش مسئولیت در قبال جان تعدادی مسافر، سرعت عمل، دقت، اعتماد، خستگی ناشی از کار، فشار روحی، هماهنگی با واحدهای مختلف و … مورد بررسی قرار داده و این حرفه را یکی از پر مسئولیت ترین مشاغل تخصصی طبقه بندی نموده اند.

واحدهای عملیاتی مراقبت پرواز

بر اساس قوانین انکس ۱۱، مراقبت پرواز ATC: Air Traffic Control دارای سه واحد زیر می باشد:

الف – برج مراقبت پرواز Tower

ب – واحد تقرب پرواز Approach

ت – مرکز کنترل منطقه ای Area Control Center

واحدهای عملیاتی فوق ضمن تماس دائم با هواپیما با یکدیگر نیز تماس و همکاری نزدیک دارند و موظفند موقعیت و ارتفاع هواپیماهای مورد نظر را در اختیار واحدهای دیگر قرار دهند که در ادامه خلاصه وظایف این واحدها شرح داده خواهد شد.

پیش از معرفی واحدهای عملیاتی مراقبت پرواز، با یکی دیگر از واحدهای آن آشنا می شویم که گر چه این واحد مستقیما به امر کنترل پرواز نمی پردازد ولی به طور جانبی در کنترل پرواز نقش موثری دارد.

واحد توجیه خلبانان Briefing Office

خلبان قبل از پرواز به واحد توجیه خلبان مراجعه می کند و اطلاعات مربوط به پرواز را دریافت می نماید. در این واحد خلبان به توصیه ها و اطلاعات مسئولین این واحد توجه نموده و راهنمایی های لازم را از آنان کسب می نماید. این واحد اطلاعات لازم در مورد وضعیت کلیه فرودگاههای کشور و فرودگاههای بین المللی منطقه، وسایل ناوبری ارتباطی آنها و سایر اطلاعات ضروری در امر سلامت و بی خطری پرواز مانند بسته بودن یا خرابی باند فرودگاه ها، خرابی دستگاههای رادیویی، ناوبری و روشنایی مورد نیاز را در اختیار خلبانان قرار می دهد. پس از آنکه خلبان، اطلاعات و راهنمایی های لازم را از واحد توجیه خلبانان، در مورد مسیر پروازی مورد نظرش دریافت نموده و توجیه گردید مشخصات پرواز خود را در فرم مخصوص بنام طرح پرواز Flight Plan منعکس می کند و تسلیم واحد توجیه خلبانان می کند. مسئول وقت توجیه خلبانان پس از بررسی، تایید و امضای طرح پرواز که در سه نسخه تهیه می گردد، نسخه مربوط به خلبان را به او تحویل داده و نسخه های دیگر را در اختیار واحدهای ذیربط مراقبت پرواز و مخابرات جهت ارسال به فرودگاه مقصد و فرودگاههای احتیاطی و مراکز کنترل پرواز قرار می دهد.

مطلب ادامه دارد.